යකඩ මල බැඳීම, ආහාර පිසීම, ඉන්ධන දහනය... රසායනික විපර්යාසවලදී නව ද්‍රව්‍ය සෑදේ. ප්‍රතික්‍රියා වර්ග, තුලිත සමීකරණ, සක්‍රියතා ශ්‍රේණිය හා වායු පිළියෙළ කිරීම මෙහිදී ඉගෙන ගනිමු.
ද්‍රව්‍ය දෙකක් හෝ කිහිපයක් එක්ව එක් ඵලයක්.
2Mg + O₂ → 2MgO
එක් ද්‍රව්‍යයක් සරල ද්‍රව්‍ය කිහිපයකට බිඳීම.
CaCO₃ → CaO + CO₂ (රත් කිරීමෙන්)
වඩා සක්‍රිය මූලද්‍රව්‍යයක් අඩු සක්‍රිය එකක් සංයෝගයෙන් විස්ථාපනය කිරීම.
Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu
සංයෝග දෙකක අයන හුවමාරු වීම.
NaOH + HCl → NaCl + H₂O; AgNO₃ + NaCl → AgCl↓ + NaNO₃
⚖️ සමීකරණ තුලනය: ස්කන්ධ සංස්ථිති නියමයට අනුව ප්‍රතික්‍රියක හා ඵල දෙපසම එක් එක් මූලද්‍රව්‍යයේ පරමාණු ගණන සමාන විය යුතුයි. සූත්‍ර වෙනස් නොකර ඉදිරියෙන් සංගුණක පමණක් යොදන්න. උදා: H₂ + O₂ → H₂O යන්න 2H₂ + O₂ → 2H₂O ලෙස තුලනය වේ.
වඩාත් සක්‍රිය ලෝහයේ සිට පිළිවෙළට ඔබන්න.
ශ්‍රේණියේ ඉහළ ලෝහයක් පහළ ලෝහයක ලවණ ද්‍රාවණයකින් එම ලෝහය විස්ථාපනය කරයි. උදා: යකඩ ඇණයක් CuSO₄ ද්‍රාවණයේ දැමූ විට ඇණය මත තඹ තැන්පත් වී නිල් පැහැය අඩු වේ. හයිඩ්‍රජන්ට ඉහළින් ඇති ලෝහ තනුක අම්ල සමඟ H₂ මුදා හරියි.
| වායුව | පිළියෙළ කිරීම | පරීක්ෂාව |
|---|---|---|
| හයිඩ්‍රජන් (H₂) | Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂ | දැල්වෙන ගිනිකූරක් ළං කළ විට “පොප්” හඬ |
| ඔක්සිජන් (O₂) | 2H₂O₂ → 2H₂O + O₂ (MnO₂ උත්ප්‍රේරකය) | දිලිසෙන ගිනිපුළිඟුවක් නැවත දැල්වේ |
| කාබන් ඩයොක්සයිඩ් (CO₂) | CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + H₂O + CO₂ | හුණු දියර කිරි පැහැ වේ |
එක් එක් එක අයත් කාණ්ඩය තෝරන්න.
0 / 5