10 ශ්‍රේණිය · විද්‍යාව · ඒකකය 10.19 · ඒකකය 19

ධාරාව, විභව අන්තරය හා ප්‍රතිරෝධය

ටෝච් එකක බල්බය දැල්වෙන්නේ බැටරියෙන් ධාරාවක් ගලන විටයි. පරිපථයක ධාරාව, වෝල්ටීයතාව හා ප්‍රතිරෝධය අතර සම්බන්ධය ඕම්ගේ නියමයෙන් කියයි.

ඉගෙනුම් පලය 1ධාරාව, විභව අන්තරය හා ප්‍රතිරෝධය අර්ථ දක්වයි
ඉගෙනුම් පලය 2ඕම්ගේ නියමය යොදයි
ඉගෙනුම් පලය 3ප්‍රතිරෝධයට බලපාන සාධක පැහැදිලි කරයි
ඉගෙනුම් පලය 4ශ්‍රේණිගත හා සමාන්තරගත ප්‍රතිරෝධ සංයුක්ත ගණනය කරයි
19.1

මූලික රාශි

රාශියසංකේතයඒකකයමනින උපකරණය / සම්බන්ධ කරන ආකාරය
විද්‍යුත් ධාරාවIඇම්පියර් (A)ඇමීටරය: ශ්‍රේණිගතව
විභව අන්තරයVවෝල්ට් (V)වෝල්ට්මීටරය: සමාන්තරගතව
ප්‍රතිරෝධයRඕම් (Ω)V ÷ I ගණනයෙන් / ඕම්මීටරය
V = I × Rඕම්ගේ නියමය: නියත උෂ්ණත්වයේදී සන්නායකයක් හරහා ගලන ධාරාව එහි දෙකෙළවර විභව අන්තරයට අනුලෝමව සමානුපාතිකයි

නිදසුන: 12 V බැටරියකට 4 Ω ප්‍රතිරෝධකයක් සම්බන්ධ කළ විට ධාරාව = 12 ÷ 4 = 3 A.

19.2

ප්‍රතිරෝධයට බලපාන සාධක

දිග

දිග වැඩි වූ විට ප්‍රතිරෝධය වැඩි වේ (අනුලෝම සමානුපාතික).

හරස්කඩ වර්ගඵලය

මහත කම්බිවල ප්‍රතිරෝධය අඩුයි (ප්‍රතිලෝම සමානුපාතික).

ද්‍රව්‍යය

ද්‍රව්‍යයේ ප්‍රතිරෝධකතාව. තඹ අඩු; නයික්‍රෝම් වැඩි.

උෂ්ණත්වය

ලෝහවල උෂ්ණත්වය වැඩි වූ විට ප්‍රතිරෝධය වැඩි වේ.

19.3

ප්‍රතිරෝධක සංයුක්ත

ශ්‍රේණිගත: R = R₁ + R₂ + …සියල්ල හරහා එකම ධාරාව; විභව අන්තර බෙදේ
සමාන්තරගත: 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + …සියල්ල හරහා එකම විභව අන්තරය; ධාරාව බෙදේ; සමක ප්‍රතිරෝධය කුඩාම ප්‍රතිරෝධයටත් වඩා අඩුයි

නිදසුන: 6 Ω හා 3 Ω ශ්‍රේණිගත → 9 Ω. සමාන්තරගත → 1/R = 1/6 + 1/3 = 1/2 → 2 Ω.

නිවෙස්වල උපකරණ සමාන්තරගතව සම්බන්ධ කරයි. එවිට සෑම උපකරණයකටම පූර්ණ වෝල්ටීයතාව ලැබෙන අතර එකක් නිවා දැමුවත් අනෙක්වා ක්‍රියා කරයි.

19.4

විද්‍යුත් ජවය

P = V × IP = ජවය (W), V = වෝල්ටීයතාව (V), I = ධාරාව (A). තවද P = I²R = V²/R

නිදසුන: 230 V සැපයුමකින් 5 A ධාරාවක් ගන්නා විදුලි තාපකයක ජවය = 230 × 5 = 1150 W.

🗂️ ක්‍රියාකාරකම 1: පිළිතුර තෝරන්න 0 / 6

එක් එක් එක අයත් කාණ්ඩය තෝරන්න.

⚖️ ක්‍රියාකාරකම 2: හරිද? වැරදිද? 0 / 3

සාරාංශය

මට පුළුවන්ද? ✅

0 / 5