ජංගම දුරකථනය, ස්වයංක්‍රීය වීදි ලාම්පු, ජංගම චාජර... සියල්ලේ හදවත අර්ධ සන්නායක උපාංගයි. ඒවා ක්‍රියා කරන හැටි සරලව බලමු.
පහසුවෙන් විදුලිය ගලයි. උදා: තඹ, ඇලුමිනියම්.
විදුලිය නොගලයි. උදා: ප්ලාස්ටික්, රබර්, වීදුරු.
සන්නායකතාව මැදි අගයක්; උෂ්ණත්වය හා අපද්‍රව්‍ය එකතු කිරීමෙන් වෙනස් වේ. උදා: සිලිකන්, ජර්මේනියම්.
මාත්‍රණය (doping): පිරිසිදු සිලිකන්වලට කුඩා ප්‍රමාණයක අපද්‍රව්‍ය එක් කිරීම. පොස්පරස් වැනි සංයුජතාව 5 මූලද්‍රව්‍ය → n වර්ගය (අතිරික්ත ඉලෙක්ට්‍රෝන). බෝරෝන් වැනි සංයුජතාව 3 මූලද්‍රව්‍ය → p වර්ගය (සිදුරු).
p කොටස බැටරියේ ධන අග්‍රයට; ධාරාව ගලයි.
p කොටස සෘණ අග්‍රයට; ධාරාව නොගලයි (ප්‍රායෝගිකව).
ඩයෝඩය ධාරාව එක් දිශාවකට පමණක් ගලන්නට ඉඩ දෙයි. ඍජුකරණය: AC ධාරාව DC බවට පත් කිරීම (උදා: ජංගම දුරකථන චාජර). LED ඉදිරි නැඹුරුවේදී ආලෝකය නිකුත් කරයි; දර්ශක ලාම්පු හා ආලෝකකරණයට.
ට්‍රාන්සිස්ටරයට අග්‍ර තුනක් ඇත: විමෝචකය, පාදම, සංග්‍රාහකය (npn හෝ pnp). පාදම ධාරාවක් කුඩාවට වෙනස් කිරීමෙන් සංග්‍රාහක ධාරාව විශාලව පාලනය කළ හැකියි. භාවිත: ස්විචයක් ලෙස හා වර්ධකයක් ලෙස (ගුවන් විදුලි, ශබ්ද විකාශන).
LDR (ආලෝක සංවේදී ප්‍රතිරෝධකය): ආලෝකය වැඩි වූ විට ප්‍රතිරෝධය අඩු වේ. තර්මිස්ටරය: උෂ්ණත්වය සමඟ ප්‍රතිරෝධය වෙනස් වේ. LDR + ට්‍රාන්සිස්ටර ස්විචයෙන් අඳුරු වූ විට ස්වයංක්‍රීයව දැල්වෙන වීදි ලාම්පු; තර්මිස්ටරයෙන් ගිනි අනතුරු ඇඟවීම් තැනිය හැකියි.
එක් එක් එක අයත් කාණ්ඩය තෝරන්න.
0 / 5