LP ගෑස්, පෙට්‍රල්, පොලිතීන් බෑගය, රබර් ටයරය... මේ සියල්ල කාබන් පදනම් කරගත් සංයෝගයි. හයිඩ්‍රොකාබන හා බහුඅවයවිකවල විවිධත්වය හා භාවිත බලමු.
කාබන් හා හයිඩ්‍රජන් පමණක් ඇති සංයෝග. ප්‍රධාන ප්‍රභවය බොරතෙල් හා ස්වාභාවික වායුවයි.
| ශ්‍රේණිය | පොදු සූත්‍රය | බන්ධනය | උදාහරණ |
|---|---|---|---|
| ඇල්කේන | CₙH₂ₙ₊₂ | ඒක බන්ධන පමණි | මීතේන් CH₄, ඊතේන් C₂H₆, ප්‍රොපේන් C₃H₈, බියුටේන් C₄H₁₀ |
| ඇල්කීන | CₙH₂ₙ | C=C ද්විත්ව බන්ධනයක් | එතීන් C₂H₄ (පලතුරු ඉදවීම, පොලිතීන් නිපදවීම) |
| ඇල්කයින | CₙH₂ₙ₋₂ | C≡C ත්‍රිත්ව බන්ධනයක් | එතයින් C₂H₂ (ඇසිටිලීන්; වෑල්ඩින්) |
දහනය: පූර්ණ දහනය: CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O + තාපය. ඔක්සිජන් මදි විට අර්ධ දහනයෙන් විෂ සහිත CO හා කාබන් (කාළිම) සෑදේ.
LP ගෑස් ප්‍රධාන වශයෙන් ප්‍රොපේන් හා බියුටේන් මිශ්‍රණයකි. බොරතෙල් භාගික ආසවනයෙන් ගෑස්, පෙට්‍රල්, භූමිතෙල්, ඩීසල්, ලිහිසි තෙල්, තාර ලැබේ.
ව්‍යුත්පන්න: ඇල්කොහොල් (එතනෝල් C₂H₅OH: පැසවීමෙන්; ද්‍රාවක, ඉන්ධන), කාබොක්සිලික් අම්ල (ඇසිටික් අම්ලය CH₃COOH: විනාකිරි).
කුඩා අණු (ඒකඅවයවික) විශාල සංඛ්‍යාවක් එකිනෙක බැඳී සෑදෙන දිගු දාම අණු බහුඅවයවික යි.
| බහුඅවයවිකය | ඒකඅවයවිකය | වර්ගය | භාවිත |
|---|---|---|---|
| පොලිතීන් | එතීන් | කෘත්‍රිම, ආකලන | බෑග්, බෝතල්, පයිප්ප |
| PVC | වයිනයිල් ක්ලෝරයිඩ් | කෘත්‍රිම, ආකලන | ජල නළ, විදුලි රැහැන් ආවරණ |
| ටෙෆ්ලෝන් | ටෙට්‍රාෆ්ලුවොරෝඑතීන් | කෘත්‍රිම, ආකලන | නොඇලෙන තාච්චි |
| නයිලෝන්, පොලියෙස්ටර් | විවිධ | කෘත්‍රිම, සංඝනන | රෙදි, කඹ |
| ස්වාභාවික රබර් | අයිසොප්‍රීන් | ස්වාභාවික | ටයර්, අත්වැසුම් |
| පිෂ්ටය / සෙලියුලෝස් | ග්ලූකෝස් | ස්වාභාවික | ආහාර, කඩදාසි, කපු |
| ප්‍රෝටීන | ඇමයිනෝ අම්ල | ස්වාභාවික | සේද, ලොම් |
රබර් වල්කනයිස් කිරීම: ස්වාභාවික රබර් සල්ෆර් සමඟ රත් කිරීම. රබර් ශක්තිමත්, ප්‍රත්‍යාස්ථ හා උෂ්ණත්වයට ඔරොත්තු දෙන බවට පත් වේ.
තාපසුවිකාර්ය (රත් කළ විට මෘදු වී නැවත හැඩ ගැන්විය හැකි; උදා: පොලිතීන්) හා තාපස්ථාපන (නැවත උණු කළ නොහැකි; උදා: බේක්ලයිට්) ප්ලාස්ටික්.
පාරිසරික ගැටලු: ප්ලාස්ටික් ජෛව හායනයට ලක් නොවේ; පොළොවේ හා මුහුදේ එකතු වේ; දැවීමෙන් විෂ වායු. විසඳුම්: අඩු කිරීම, නැවත භාවිතය, ප්‍රතිචක්‍රීකරණය, ජෛව හායනීය ද්‍රව්‍ය.
එක් එක් එක අයත් කාණ්ඩය තෝරන්න.
0 / 6