අවුරුදු දෙදහසකට කලින් අනුරාධපුරයේ සිදු වූ දේ අපි දන්නේ කොහොමද? ඉතිහාසඥයා විත්තිකරුවෙකු ගැන සොයන රහස් පරීක්ෂකයෙකු වගේ. ඔහුට තියෙන සාක්ෂි තමයි මූලාශ්‍ර.
ඉතිහාසය යනු අතීතය පිළිබඳ හදාරණ විෂය ක්ෂේත්‍රයකි. අතීතයේ සිදු වූ සෑම දෙයක්ම කාලය (කවදාද) හා අවකාශය (කොතැනද) සමඟ බැඳී පවතී.
අතීතයේ ජීවත් වූ අය අද නැති නිසා, ඔවුන් ගැන දැනගන්න අපට ඔවුන් ඉතිරි කර ගිය සාක්ෂි අවශ්‍යයි. ඉතිහාසය ගොඩනැගීමට උපකාරී වන මෙම සාක්ෂි මූලාශ්‍ර ලෙස හැඳින්වේ.
💡 සිතා බලන්න: ඔබේ ආච්චි අම්මා කුඩා කාලයේ ජීවත් වූ හැටි දැනගන්න ඔබ භාවිත කරන්නේ මොනවාද? ඇයගේ කතා, පරණ ඡායාරූප, ලියුම්, පරණ ගෙදර බඩු... ඉතිහාසඥයාත් කරන්නේ මේ වගේම දෙයක්.
ලියා තැබූ පොත්, වංසකථා, වාර්තා
පුරාණ කාලයට අයත් අභිලේඛන හා සෙසු ද්‍රව්‍යාත්මක දෑ
ශ්‍රී ලංකාවේ ලියවුණු පොත්පත්. මේවා බොහොමයක් භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් ලියන ලද ඒවා ය.
ත්‍රිපිටක ධර්මය පැහැදිලි කිරීමට ලියූ විවරණ ග්‍රන්ථ. (උදා: බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ සමන්තපාසාදිකාව)
ධර්මය පැහැදිලි කරන අතරේ, එකල සමාජය, ආර්ථිකය සහ ජන ජීවිතය ගැන වටිනා තොරතුරු මේවායේ හමු වේ.
පූජාවලිය, සද්ධර්මරත්නාවලිය, රාජාවලිය වැනි සිංහල ගද්‍ය කෘති.
රජවරුන්ගේ නාමාවලි, ආගමික කටයුතු සහ එකල ජනතාවගේ විශ්වාස ගැන තොරතුරු ලබා දේ.
උදා: කෝට්ටේ යුගයේ ලියූ සංදේශ කාව්‍ය (සැළලිහිණි සංදේශය වැනි).
පණිවිඩකරු ගමන් කරන මාර්ගයේ නගර, ගම්මාන, උත්සව සහ ජන ජීවිතය විස්තර කරයි.
මහාවංසයේ කතුවරයා පවසන්නේ එය ලියූයේ “සුජනයන්ගේ ප්‍රසාදය හා සංවේගය පිණිස” බවයි.
⚠️ විචාරශීලීව කියවන්න: මෙම කෘති ආගමික අරමුණින් ලියූ නිසා සමහර දේ අතිශයෝක්තියෙන් (වැඩිපුර) කියා තිබිය හැකිය. සමහර සිදුවීම් සඳහන් නොවී තිබිය හැකිය. ඒ නිසා ඉතිහාසඥයා මේ තොරතුරු වෙනත් මූලාශ්‍රවලින් තහවුරු කර ගනී.
ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි විදේශිකයින් සහ ලංකාව ගැන අසා දැනගත් විදේශිකයින් ලියූ ග්‍රන්ථ හා වාර්තා.
| ලේඛකයා | රට | කාලය | ලංකාව ගැන කියන දේ |
|---|---|---|---|
| මෙගස්තිනීස් | ග්‍රීසිය | ක්‍රි.පූ. 4–3 සියවස | “ඉන්ඩිකා” කෘතියේ ලංකාව (ටැප්‍රොබේන්) ගැන සඳහන් |
| ප්ලිනි | රෝමය | ක්‍රි.ව. 1 සියවස | ලංකාවේ දූත පිරිසක් රෝම අධිරාජයා හමු වීමට ගිය බව |
| ටොලමි | ග්‍රීසිය | ක්‍රි.ව. 2 සියවස | ලංකාවේ වරාය, ගංගා සහිත සිතියමක් |
| ෆාහියන් | චීනය | ක්‍රි.ව. 5 සියවස | අනුරාධපුරය, අභයගිරි විහාරය සහ දන්ත ධාතු පෙරහැර |
| කොස්මස් | ග්‍රීක වෙළෙන්දා | ක්‍රි.ව. 6 සියවස | ලංකාව නැගෙනහිර හා බටහිර අතර වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස |
| මාකෝ පෝලෝ | ඉතාලිය | ක්‍රි.ව. 13 සියවස | ලංකාවේ මැණික් හා ධනය |
| ඉබන් බතූතා | මොරොක්කෝව | ක්‍රි.ව. 14 සියවස | සමනළ කන්ද වන්දනාව |
| රොබට් නොක්ස් | එංගලන්තය | ක්‍රි.ව. 17 සියවස | උඩරට රාජධානියේ අවුරුදු 19ක් සිරකරුවෙකු ලෙස සිට ලියූ පොත |
පැරණිතම ලේඛකයාගේ සිට අලුත්ම ලේඛකයා දක්වා පිළිවෙළට ඔබන්න.
පුරාණ කාලයට අයත් අභිලේඛන හා සෙසු ද්‍රව්‍යාත්මක දෑ. පොළොවේ, ගල්වල, ලෙන්වල ඉතිරි වී ඇති සාක්ෂි.
රජවරුන්ගේ නම්, නීති, බදු, ආගමික පූජා සහ භාෂාව වෙනස් වූ හැටි දැනගත හැක.
වෙළඳාම, විදේශීය සබඳතා සහ රජවරුන්ගේ කාලය දැනගැනීමට උදව් වේ.
තාක්ෂණය, කලාව, ගෘහ නිර්මාණය සහ එදිනෙදා ජීවිතය ගැන කියයි.
එකම සිදුවීම මූලාශ්‍ර කිහිපයකින් කියවෙන විට එය වඩාත් විශ්වාසදායක වේ. උදාහරණයක් ලෙස, වංසකථාවක සඳහන් රජ කෙනෙකුගේ නම සෙල්ලිපියක ද හමු වූ විට, ඒ රජු ගැන තොරතුරු තවත් තහවුරු වේ. ලංකාවෙන් රෝම කාසි හමු වීම, විදේශීය ලේඛකයන් කියන වෙළඳ සබඳතා පිළිබඳ තොරතුරුවලට සාක්ෂි සපයයි.
එක් එක් මූලාශ්‍රය අයත් වන වර්ගය තෝරන්න.
0 / 5