සිතියම් හැඳින්වීම
සිතියමක් යනු කුමක්ද, තේමා සහ භූ ලක්ෂණ සිතියම්, ශ්‍රී ලංකාවේ 1:50,000 භූ ලක්ෂණ සිතියම, පිහිටීම, ඛණ්ඩාංක, දිශාව සහ පරිමාණය.
1සිතියම යනු
පෘථිවියේ තොරතුරු පරිමාණානුකූලව පැතලි තලයක් මත නිරූපණය කළ විශ්ව ප්‍රකාශන මාධ්‍යය සිතියමයි. අවුරුදු 5000කට පමණ පෙර මෙසපොතේමියානුවෙකු මැටි පුවරුවක ඇඳි සිතියම පැරණිම සිතියම ලෙස සැලකේ.
අද සිතියම්කරණයට ගෝලීය ස්ථානගත කිරීමේ පද්ධතිය (GPS), භූගෝලීය තොරතුරු පද්ධතිය (GIS) සහ දුරස්ථ සංවේදය (RS) යොදා ගනී.
- ලක්ෂණ: භූ දර්ශනය පරිමාණානුකූලව හකුලා දැක්වීම, දිශාව හා පිහිටීම නිවැරදිව, සංකේත හා වර්ණ භාවිතය, පෘථිවිතලය සාමාන්‍යකරණය
2තේමා සිතියම් සහ භූ ලක්ෂණ සිතියම්
- තේමා සිතියම්: එක් සුවිශේෂී කරුණක් පමණක් දක්වයි (උදා: ශ්‍රී ලංකාවේ ජන සංඛ්‍යා ව්‍යාප්තිය, රබර් වගාව, මාර්ග ජාලය). තේරුම් ගැනීම පහසුයි, සංසන්දනයට හා සැලසුම්වලට වැදගත්
- භූ ලක්ෂණ සිතියම්: භූ විෂමතාව, ජලවහනය, ස්වාභාවික වෘක්ෂලතා, ජනාවාස, මාර්ග, දුම්රිය, පරිපාලන මායිම්, ජාලක අගයන් වැනි භෞතික හා සංස්කෘතික ලක්ෂණ එකට දක්වයි
- භූ ලක්ෂණ සිතියමේ සමෝච්ච රේඛා මගින් කඳු, නිම්න, නෙරු, සානු පෙන්වයි
3ශ්‍රී ලංකාවේ 1:50,000 භූ ලක්ෂණ සිතියම
මිනින්දෝරු දෙපාර්තමේන්තුව 1980 දශකයේ මුල් භාගයේ මෙට්‍රික් මිනුම්වලින් සකස් කළා. සමෝච්ච රේඛා අන්තරය මීටර් 20යි. භූමියේ කිලෝමීටරයක් සිතියමේ සෙන්ටිමීටර් 2කි.
- ශ්‍රී ලංකාවේ වැඩිම දිග (පේදුරු තුඩුවේ සිට දෙවුන්දර තුඩුව) කි.මී. 432, උපරිම පළල (කොළඹ සිට සංගමන් තුඩුව) කි.මී. 224
- සිතියම කොටස් 92කට බෙදා මුද්‍රණය කර ඇත. එක් කොටසක් කි.මී. 40 × 25 = වර්ග කි.මී. 1000ක් (සිතියමේ සෙ.මී. 80 × 50)
- මුහුණත තොරතුරු: භෞතික (භූ රූප, ගංගා, වනාන්තර, තණබිම්) සහ සංස්කෘතික (මාර්ග, ජනාවාස, වගාබිම්, පරිපාලන මායිම්)
- පර්යන්ත තොරතුරු: වටතීරුවේ ඉහළ (සිතියම් වර්ගය, නම, අංකය) සහ පහළ (පරිමාණය, දිශාව, යාබද සිතියම්)
4පිහිටීම සහ ඛණ්ඩාංක
- අක්ෂාංශ හා දේශාංශ අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ නිරපේක්ෂ පිහිටීම: උතුරු අක්ෂාංශ 5°55′ - 9°51′, නැගෙනහිර දේශාංශ 79°41′ - 81°53′
- සිතියම තීර්යක් මර්කේටර් ප්‍රක්ෂේපණය මත සකස් කර ඇත. පාද ලක්ෂ්‍යය පිදුරුතලාගල (ශ්‍රී ලංකාවේ උසම කඳු මුදුන)
- ජාතික (මෙට්‍රික්) ඛණ්ඩාංක: කිලෝමීටර් 5න් 5ට (සිතියමේ සෙ.මී. 10න් 10ට) නිල් පාටින් කොටු දැලක්. උතුරට මීටර් mN, නැගෙනහිරට මීටර් mE ලෙස ලකුණු කරයි
පිළිතුර: පදනම් මූලයේ සිට එම ස්ථානය මීටර් 385,000ක් උතුරින් සහ මීටර් 185,000ක් නැගෙනහිරින් පිහිටා ඇති බවයි.
5දිශාව සහ පරිමාණය
- සැබෑ උතුර (භූගෝලීය උතුර): තරු සලකුණින් අවසන් වන රේඛාව, උත්තර ධ්‍රැවය දෙසට
- චුම්බක උතුර (කාන්දම් උතුර): පෘථිවියේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රය අනුව, ඊතල භාගයක් සහිත රේඛාව
- ජාල උතුර: කොටු දැලේ උතුර, පූර්ණ ඊතලයක් සහිත රේඛාව
- දිශාගත කිරීම: ප්‍රදේශයේ දිශාවට ගැළපෙන සේ සිතියම තැබීම. මාලිමාවක් හෝ හිරු උදාවන දිශාව භාවිතයෙන්
- පරිමාණය: සිතියමේ දුර සහ භූමියේ සැබෑ දුර අතර අනුපාතය. රේඛීය පරිමාණය (රේඛාවක් මත) සහ නියෝජ්‍ය පරිමාණය (1:50,000 ලෙස අනුපාතයක්)
පිළිතුර: සෙ.මී. 2 = කි.මී. 1 නිසා, සෙ.මී. 7 = කි.මී. 3.5.
✏️ උත්සාහ කරමු
1:50,000 සිතියමේ කි.මී. 1ක් දැක්වෙන්නේ ...
ජාතික ඛණ්ඩාංක ජාලයේ පාද ලක්ෂ්‍යය ...
එක් සුවිශේෂී කරුණක් පමණක් දක්වන සිතියම ...
🔑 අලුත් වචන (කාඩ්පත ඔබන්න)
📝 සාරාංශය
- සිතියම = පරිමාණානුකූලව පැතලි තලයක දක්වන පෘථිවි තොරතුරු.
- තේමා සිතියම් එක් කරුණක්, භූ ලක්ෂණ සිතියම් බොහෝ ලක්ෂණ.
- 1:50,000: කොටස් 92, සමෝච්ච අන්තරය මීටර් 20, කි.මී. 1 = සෙ.මී. 2.
- උතුරු වර්ග තුන: සැබෑ, චුම්බක, ජාල.
ඊළඟට: මේ පාඩමේ ප්‍රශ්න විචාරය කරලා ඔයා කොච්චර ඉගෙන ගත්තද බලන්න.