තිලකුණ, සතර සංග්‍රහ වස්තු සහ සම්මා සතිය

1තිලකුණ: වෙනස් වන ස්වභාවය

• අනිච්ච (අනිත්‍ය): කිසිවක් එක ලෙස නොපවතී. මල පිපී, පරවී, වැටේ.
• දුක්ඛ (දුක): වෙනස් වන දේට ඇලුම් කිරීමෙන් දුක ඇති වේ.
• අනත්ත (අනාත්ම): "මගේ" කියා පාලනය කළ හැකි නිත්‍ය දෙයක් නැත.

තිලකුණ තේරුම් ගැනීමෙන් නැති වූ දේ ගැන අධික ලෙස දුක් නොවී, මැදහත් සිතින් ක්‍රියා කරන්න පුළුවන්.

2සතර සංග්‍රහ වස්තු

අනුන් සමඟ සමගියෙන්, හිතවත්ව ජීවත් වෙන්න උපකාර වන කරුණු හතරක්:

• දානය: තමා සතු දේ අනුන් සමඟ බෙදා ගැනීම
• ප්‍රියවචනය: මිහිරි, ගෞරවනීය වචන කතා කිරීම
• අර්ථචර්යාව: අනුන්ට ප්‍රයෝජනවත් වැඩ කිරීම
• සමානාත්මතාව: කාටත් එක හා සමානව සැලකීම

පන්තියේ අලුත් යාළුවෙකුට ඔබේ කෑම බෙදා දීම, හොඳින් කතා කිරීම, පාඩම් කියා දීම, අනෙක් අය හා සමානව සැලකීම: සතර සංග්‍රහ වස්තු හතරම!

3සම්මා සතිය: සිහියෙන් ක්‍රියා කරමු

සම්මා සතිය කියන්නේ කරන දේ, කියන දේ, සිතන දේ ගැන හොඳ අවධානයෙන් (සිහියෙන්) සිටීමයි. එය ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ අංගයකි.

• කෑම කන විට කෑම ගැනම සිහිය තබා ගැනීම
• පාර පනින විට දෙපැත්ත බලා සිහියෙන් පැනීම
• කේන්ති යන විට හුස්ම ගැන සිහිය යොමු කර සන්සුන් වීම